iRAP คำนวณระดับดาวอย่างไร

จากภาพถนนทุก 100 เมตร สู่คะแนนความเสี่ยงและระดับดาวของผู้ใช้ทางแต่ละกลุ่ม

ให้ดาวกับ "ถนน" ไม่ใช่กับผู้ขับขี่

รถยนต์รุ่นใหม่ได้ดาวจากการทดสอบการชน (NCAP) ซึ่งบอกว่ารถคันนั้นปกป้องผู้โดยสารได้ดีแค่ไหน iRAP Star Rating ใช้แนวคิดเดียวกันกับถนน โดยดูว่าองค์ประกอบของถนนเปิดโอกาสให้เกิดการชน และทำให้การชนรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัสมากน้อยเพียงใด

การประเมินไม่ต้องรอให้เกิดการชนก่อน ใช้ข้อมูลองค์ประกอบถนนที่บันทึกจากภาพสำรวจ จึงใช้ได้ทั้งกับถนนที่ยังไม่มีสถิติการชน และกับแบบก่อสร้างถนนใหม่

ตัวคูณความเสี่ยงในโมเดลมาจากงานวิจัยด้านความปลอดภัยทางถนนทั่วโลก และมีคณะกรรมการวิชาการระดับโลก (Global Technical Committee) ของ iRAP ดูแลการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

  • ประเมินทุกช่วงถนนยาว 100 เมตร
  • แยกผลตามผู้ใช้ทาง 4 กลุ่ม
  • คิดจากรูปแบบการชน 13 แบบ
  • ไม่ใช้พฤติกรรมผู้ขับขี่ ยกเว้นความเร็วที่ใช้จริง

ขั้นตอนตั้งแต่สำรวจจนถึงระดับดาว

  1. 1

    สำรวจถนน

    รถสำรวจบันทึกภาพถนนพร้อมพิกัดตลอดเส้นทาง ระยะห่างของภาพไม่เกิน 20 เมตร

  2. 2

    ลงรหัสองค์ประกอบถนน

    ผู้ลงรหัสที่ผ่านการอบรมดูภาพแล้วบันทึกองค์ประกอบถนนราว 60 รายการทุก 100 เมตร ตามคู่มือ iRAP Coding Manual

  3. 3

    คำนวณคะแนนความเสี่ยง

    แปลงองค์ประกอบถนนเป็นตัวคูณความเสี่ยง แล้วคำนวณ Star Rating Score (SRS) แยกตามรูปแบบการชนและกลุ่มผู้ใช้ทาง

  4. 4

    แปลงเป็นระดับดาว

    นำ SRS ไปเทียบกับเกณฑ์ช่วงคะแนนเพื่อจัดเป็น 1–5 ดาว ได้ทั้งผลรายช่วง 100 เมตร (Raw) และผลที่ปรับเรียบตลอดช่วงถนน (Smoothed)

  5. 5

    วางแผนการลงทุน

    ประมาณจำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัส แล้วคัดเลือกมาตรการแก้ไขที่คุ้มค่า (Safer Roads Investment Plan, SRIP)

ผู้ใช้ทาง 4 กลุ่ม กับรูปแบบการชนของแต่ละกลุ่ม

แต่ละกลุ่มผู้ใช้ทางมีวิธีเกิดการชนต่างกัน iRAP จึงคำนวณแยกกันจากรูปแบบการชนที่ทำให้เสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัสมากที่สุดของแต่ละกลุ่ม ถนนเส้นเดียวกันจึงอาจได้ 4 ดาวสำหรับรถยนต์ แต่ได้ 1 ดาวสำหรับคนเดินเท้า คลิกรูปแบบการชนเพื่อดูว่าองค์ประกอบถนนใดบ้างที่ใช้คำนวณ

การชนท้ายและการเฉี่ยวชนด้านข้างที่ไม่ได้เกิดบริเวณทางแยกยังไม่รวมอยู่ในโมเดล Star Rating ปัจจุบัน ฝั่งขวาและซ้ายในหน้านี้อ้างอิงการขับรถชิดซ้ายแบบประเทศไทย

สูตรคำนวณ Star Rating Score

SRS คือผลรวมของคะแนนความเสี่ยงทุกรูปแบบการชนของผู้ใช้ทางกลุ่มนั้น และคะแนนของแต่ละรูปแบบการชนเกิดจากตัวคูณ 5 ส่วนคูณกัน คะแนนยิ่งสูง ความเสี่ยงยิ่งมาก ดาวยิ่งน้อย

SRS = ผลรวมคะแนนของทุกรูปแบบการชน
คะแนนรูปแบบการชน = L × S × V × F × M
L

โอกาสเกิดการชน Likelihood

องค์ประกอบที่ทำให้การชนเริ่มต้นได้ง่ายหรือยาก เช่น ความโค้ง ความกว้างช่องจราจร สภาพผิวทาง เส้นจราจรและป้าย

S

ความรุนแรง Severity

องค์ประกอบที่กำหนดว่าเมื่อชนแล้วจะบาดเจ็บแค่ไหน เช่น ต้นไม้หรือเสาใกล้ถนน ราวกั้น ประเภทเกาะกลาง ทางเท้า

V

ความเร็ว Operating speed

ใช้ค่าที่สูงกว่าระหว่างความเร็วจำกัดกับความเร็วที่รถ 85% ใช้จริง (85th percentile) ความเร็วเพิ่มทั้งโอกาสและความรุนแรงพร้อมกัน

F

ปริมาณจราจร External Flow Influence (EFI)

การชนกับผู้อื่นเกิดได้ต่อเมื่อมีผู้อื่นอยู่บนถนน ตัวคูณนี้คิดจากปริมาณรถต่อช่องจราจร หรือปริมาณรถบนถนนที่ตัดผ่าน

M

การข้ามเกาะกลาง Median Traversability (MT)

ใช้เฉพาะรถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ออกนอกถนนฝั่งขวาหรือชนประสานงา เกาะกลางที่รถข้ามได้มีค่า 1 เกาะกลางที่มีราวกั้นหรือต้นไม้มีค่า 0

เพราะเป็นการคูณกัน ถ้าตัวคูณใดเป็นศูนย์ ความเสี่ยงของรูปแบบการชนนั้นจะหายไปทั้งหมด เช่น ถนนที่มีเกาะกลางแบบราวกั้นจะไม่มีความเสี่ยงชนประสานงาขณะแซง และจะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มที่ไม่มีผู้ใช้ทางอยู่เลย หรือช่วงที่มีงานก่อสร้างขนาดใหญ่

จากคะแนนเป็นระดับดาว

SRS ของแต่ละกลุ่มผู้ใช้ทางเทียบกับเกณฑ์ช่วงคะแนนด้านล่าง รถยนต์กับรถจักรยานยนต์ใช้เกณฑ์ชุดหนึ่ง จักรยานกับคนเดินเท้าใช้อีกชุดหนึ่งเพราะสูตรคำนวณต่างกัน

เกณฑ์ตามโมเดล iRAP รุ่น 3.10 (ค่าล่างรวมอยู่ในช่วง ค่าบนไม่รวม) โมเดลรุ่นนี้ยังเพิ่มดาวทศนิยม เช่น 2.8 ดาว เพื่อบอกว่าคะแนนอยู่ตรงไหนในช่วงของดาวนั้น และปรับเกณฑ์ของจักรยานกับคนเดินเท้าใหม่ ผลประเมินที่ทำด้วยโมเดลรุ่นก่อนหน้าจึงอาจใช้เกณฑ์ของสองกลุ่มนี้ต่างจากตาราง

เป้าหมายสากลคือให้ถนนได้อย่างน้อย 3 ดาวสำหรับผู้ใช้ทางทุกกลุ่ม

ระดับดาวรถยนต์
รถจักรยานยนต์
จักรยาน
คนเดินเท้า
★★★★★0 – 2.50 – 3
★★★★2.5 – 53 – 9
★★★5 – 12.59 – 24
★★12.5 – 22.524 – 54
★22.5 ขึ้นไป54 ขึ้นไป

ตัวอย่างจริง: ถนน 100 เมตรหนึ่งช่วง

ช่วงหนึ่งของทางหลวงสายหลักนอกเมืองจากผลประเมินของ ThaiRAP เป็นถนน 2 ช่องจราจร แบ่งทิศทางด้วยเส้นจราจรอย่างเดียว ทางตรง ผิวทางดี

ช่องจราจร ≥ 3.25 ม. ช่องจราจร ≥ 3.25 ม. เส้นแบ่งทิศทาง ไหล่ทาง < 1 ม. ไหล่ทาง 1–2.4 ม. 1–5 ม. 1–5 ม. ฝั่งขวา (ฝั่งคนขับ) ฝั่งซ้าย (ฝั่งผู้โดยสาร)

องค์ประกอบที่บันทึกได้

  • ความเร็วจำกัด / ความเร็วที่ใช้จริง (85th)90 / 95 กม./ชม.
  • เกาะกลางเส้นจราจร (รถข้ามได้)
  • สิ่งกีดขวางข้างทาง ทั้งสองฝั่งต้นไม้ห่างขอบช่องจราจร 1–5 ม.
  • ไหล่ทางฝั่งขวา / ฝั่งซ้ายแคบ (< 1 ม.) / ปานกลาง (1–2.4 ม.)
  • ช่องจราจร1 ช่องต่อทิศทาง กว้าง ≥ 3.25 ม.
  • แนวทาง / ผิวทาง / เส้นจราจรทางตรง / ดี / เพียงพอ
  • ทางแยก / ทางเข้าออกไม่มี
  • ปริมาณจราจร (AADT)ราว 1,200 คันต่อวัน

องค์ประกอบที่มีผลต่อคะแนนของช่วงนี้มาก

SRS ของผู้ใช้รถยนต์ แยกตามรูปแบบการชน

ออกนอกถนน ฝั่งขวา6.8647%
ออกนอกถนน ฝั่งซ้าย6.0041%
ชนประสานงา (เสียการควบคุม)1.5911%
ชนประสานงา (แซง)0.302%
ทางแยก0.000%
ทางเข้าออกข้างทาง0.000%
SRS รวม 14.75★★ดาวทศนิยม 2.8

SRS ของผู้ใช้รถยนต์รวมได้ 14.75 อยู่ในช่วง 12.5–22.5 จึงได้ 2 ดาว (ดาวทศนิยม 2.8 คือใกล้ขอบบนของช่วง 2 ดาว ห่างจาก 3 ดาวไม่มาก)

คะแนนเกือบ 9 ใน 10 ส่วนมาจากการออกนอกถนน แม้ถนนจะตรงและผิวทางดี เพราะเมื่อรถหลุดออกนอกถนนที่ความเร็วราว 95 กม./ชม. จะเจอต้นไม้ภายในระยะ 1–5 เมตรทั้งสองฝั่ง ส่วนการชนประสานงามีน้อยเพราะปริมาณรถยังต่ำ

ผลแบบนี้ชี้ว่ามาตรการที่ตรงจุดที่สุดคือจัดการพื้นที่ข้างทาง เช่น ขยายพื้นที่ปลอดภัยข้างทาง ติดตั้งราวกั้น หรือขยายไหล่ทาง

ทำไมความเร็วจึงสำคัญมาก

ในโมเดลของ iRAP สำหรับรถยนต์และรถจักรยานยนต์ โอกาสเกิดการชนเพิ่มขึ้นตามความเร็ว ส่วนความรุนแรงเพิ่มขึ้นตามกำลังสองของความเร็ว เมื่อคูณกัน ความเสี่ยงจึงเพิ่มเร็วกว่าความเร็วมาก ความเร็วที่เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจึงอาจทำให้ถนนเสียดาวไปได้

สำหรับคนเดินเท้า ผลยิ่งชัดกว่า คนเดินเท้าราว 90% จะเสียชีวิตเมื่อถูกรถชนที่ความเร็ว 80 กม./ชม. ขึ้นไป

14812 30507090110 ความเร็ว (กม./ชม.) โอกาสเกิดการชน ความรุนแรง ความเสี่ยงรวม ที่ 50 กม./ชม. = 1
ภาพประกอบแนวคิดความสัมพันธ์ ไม่ใช่ค่าตัวคูณจริงในโมเดล

Raw กับ Smoothed ต่างกันอย่างไร

โมเดลคำนวณระดับดาวทุกช่วง 100 เมตร เรียกว่าผล Raw ซึ่งขึ้นลงตามองค์ประกอบเฉพาะจุด เช่น ช่วงที่มีทางแยกหรือมีต้นไม้ใกล้ถนน

ผล Smoothed ปรับเรียบคะแนนตลอดช่วงถนนที่ยาวขึ้นให้ต่อเนื่อง อ่านง่าย และใช้รายงานภาพรวมของสายทางหรือติดตามผลเมื่อประเมินซ้ำ

ใช้ผล Raw เมื่อต้องการหาจุดที่ต้องแก้ไข และใช้ผล Smoothed เมื่อรายงานภาพรวมหรือตั้งเป้าหมาย

Raw Smoothed แต่ละช่อง = 100 ม.
ภาพประกอบ: ถนนช่วงเดียวกันแสดงแบบ Raw (บน) และ Smoothed (ล่าง)

องค์ประกอบถนนที่ใช้ประเมิน

เลือกกลุ่มผู้ใช้ทางและรูปแบบการชน เพื่อดูว่าองค์ประกอบใดมีผลต่อโอกาสเกิดการชน (L) และองค์ประกอบใดมีผลต่อความรุนแรง (S) คลิกแต่ละรายการเพื่ออ่านคำอธิบาย

ความเร็วและการจราจร

ความเร็ว Speed limit / Operating speedรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ใช้ค่าที่สูงกว่าระหว่างความเร็วจำกัดกับความเร็วที่รถ 85% ใช้จริง เป็นตัวคูณที่มีผลมากที่สุดตัวหนึ่ง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ความเร็วต่างกันระหว่างประเภทรถ Speed differentialรถยนต์รถจักรยานยนต์

ความเร็วของรถยนต์กับรถบรรทุกหรือรถจักรยานยนต์ต่างกันเกิน 20 กม./ชม. ทำให้มีการแซงมากขึ้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

มาตรการชะลอความเร็ว Speed managementรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

อุปกรณ์หรือการออกแบบที่ลดความเร็วได้อย่างน้อย 10 กม./ชม. ต่ำกว่าความเร็วจำกัด เช่น ลูกระนาด การบีบช่องจราจร ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ปริมาณจราจร (AADT) Vehicle flow (AADT)รถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ปริมาณรถเฉลี่ยต่อวัน โมเดลแปลงเป็นปริมาณรถต่อช่องจราจร ยิ่งมีรถมาก โอกาสชนกับผู้อื่นยิ่งสูง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ปริมาณรถบนถนนที่ตัดผ่าน Intersecting road volumeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ปริมาณรถบนถนนสายรองที่มาบรรจบ ใช้กับการชนที่ทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

สัดส่วนรถจักรยานยนต์ Motorcycle %รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ถ้าไม่มีรถจักรยานยนต์จะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มนี้ สัดส่วนที่สูงยังเพิ่มความเสี่ยงของคนเดินเท้าและจักรยานที่ข้ามถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

สัดส่วนรถบรรทุกหนัก Heavy goods vehicle %จักรยานคนเดินเท้า

รถบรรทุกจำนวนมากเพิ่มความรุนแรงเมื่อชนคนเดินเท้าหรือจักรยาน (เพิ่มในโมเดลรุ่น 3.10) ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ปริมาณคนเดินเท้าและจักรยาน Pedestrian / bicycle flowsจักรยานคนเดินเท้า

ถ้าไม่มีคนเดินเท้าหรือจักรยานผ่านเลย จะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มนั้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

หน้าตัดถนน

จำนวนช่องจราจร Number of lanesรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ใช้คิดปริมาณรถต่อช่องจราจร โอกาสในการแซง และจำนวนช่องที่คนเดินเท้าต้องข้าม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ความกว้างช่องจราจร Lane widthรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ช่องจราจรแคบทำให้รถหลุดออกนอกช่องได้ง่ายขึ้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ประเภทเกาะกลาง Median typeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

สิ่งที่แบ่งทิศทางจราจร ตั้งแต่เส้นจราจรจนถึงเกาะกลางกว้างหรือราวกั้น ถ้าแซงไม่ได้ ความเสี่ยงชนประสานงาขณะแซงจะเป็นศูนย์ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ไหล่ทางลาดยาง Paved shoulderรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

พื้นที่ลาดยางนอกเส้นขอบทาง เป็นที่ให้รถที่หลุดออกนอกช่องกลับเข้าช่องได้ก่อนถึงสิ่งกีดขวาง จึงลดความรุนแรงของการออกนอกถนน และเป็นที่เดินหรือปั่นเมื่อไม่มีทางเท้าหรือทางจักรยาน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

แถบสั่นสะเทือน Shoulder / centreline rumble stripsรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

แถบบนไหล่ทาง (Shoulder) หรือกึ่งกลางถนน (Centreline / Median) ที่ทำให้รถสั่นเตือนผู้ขับเมื่อออกนอกช่อง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทางขนาน Service roadรถยนต์รถจักรยานยนต์

ถนนคู่ขนานที่แยกรถเข้าออกอาคารออกจากถนนสายหลัก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

การจอดรถข้างทาง Vehicle parkingจักรยานคนเดินเท้า

รถที่จอดข้างทางบังการมองเห็นและกีดขวางคนเดินเท้าและจักรยาน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

แนวทางและผิวทาง

ความโค้ง Curvatureรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ระดับความโค้งของแนวทาง ทางโค้งหักศอกเพิ่มโอกาสหลุดออกนอกถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

คุณภาพทางโค้ง Quality of curveรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ผู้ขับมองออกหรือไม่ว่าโค้งแค่ไหน มีป้ายเตือนและเครื่องหมายเพียงพอหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ความลาดชัน Gradeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ความชันขึ้นหรือลงตามแนวถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

สภาพผิวทาง Road conditionรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ผิวทางเรียบสม่ำเสมอหรือมีหลุมบ่อที่อาจทำให้รถเสียการควบคุม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ความฝืดของผิวทาง Skid resistanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ผิวทางยึดเกาะดีหรือลื่น เช่น มีกรวดหลุดหรือยางมะตอยเยิ้ม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

การนำทาง Delineationรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

เส้นจราจร ป้าย และหมุดสะท้อนแสงที่บอกแนวถนนข้างหน้า ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ระยะมองเห็น Sight distanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ผู้ขับมองเห็นสภาพถนนและผู้ใช้ทางคนอื่นข้างหน้าได้ไกลพอหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ไฟส่องสว่าง Street lightingรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

แสงสว่างบนถนนในเวลากลางคืน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ข้างทาง

สิ่งกีดขวางข้างทาง Roadside severity – objectรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน

สิ่งที่อันตรายที่สุดที่อยู่ใกล้ถนนที่สุด เช่น ต้นไม้ เสา คูน้ำลึก หน้าผา หรือราวกั้นที่ช่วยลดความรุนแรง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ระยะถึงสิ่งกีดขวางข้างทาง Roadside severity – distanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน

ระยะจากขอบช่องจราจรถึงสิ่งกีดขวาง ยิ่งใกล้ ยิ่งมีเวลาน้อยในการควบคุมรถก่อนชน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทางแยกและทางเข้าออก

ประเภททางแยก Intersection typeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ทางแยก 3 หรือ 4 ทาง มีหรือไม่มีสัญญาณไฟ มีช่องเลี้ยวหรือไม่ วงเวียน จุดกลับรถ และจุดตัดทางรถไฟ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

การจัดช่องจราจรที่ทางแยก Intersection channelisationรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน

เกาะหรือสีบนผิวทางที่กำหนดแนวรถที่ทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

คุณภาพทางแยก Intersection qualityรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

การออกแบบ ป้ายเตือนล่วงหน้า และเครื่องหมายจราจรของทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทางเข้าออกข้างทาง Property access pointsรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า

ทางเข้าออกบ้าน ร้านค้า และซอยย่อย ยิ่งมาก รถยิ่งเลี้ยวเข้าออกบ่อย ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

คนเดินเท้า จักรยาน และรถจักรยานยนต์

ทางข้าม Crossing facilityจักรยานคนเดินเท้า

ทางข้ามที่สร้างไว้ให้คนเดินเท้าและจักรยาน ตั้งแต่ทางม้าลายจนถึงสะพานลอยหรือทางข้ามมีสัญญาณไฟ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

คุณภาพทางข้าม Crossing qualityจักรยานคนเดินเท้า

ผู้ขับมองเห็นทางข้ามชัดเจนหรือไม่ มีป้ายเตือนหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

รั้วกั้นคนเดินเท้า Pedestrian channelisationคนเดินเท้า

รั้วหรือแนวกั้นที่นำคนเดินเท้าไปข้ามที่ทางข้าม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทางเท้า Sidewalk provisionคนเดินเท้า

ทางเท้าแยกจากช่องจราจร ถ้าไม่มีทางเท้า โมเดลจะพิจารณาไหล่ทางแทน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ช่องทางรถจักรยานยนต์ Facilities for motorcyclesรถจักรยานยนต์

ช่องทางหรือทางเฉพาะรถจักรยานยนต์ ถ้าแยกจากรถใหญ่ได้ ความเสี่ยงถูกเฉี่ยวชนขณะขี่ตามถนนจะหมดไป ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทางจักรยาน Facilities for bicyclesจักรยาน

ทางจักรยานบนถนนหรือแยกจากถนน ถ้าไม่มี โมเดลจะพิจารณาไหล่ทางแทน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ป้ายเตือนเขตโรงเรียน School zone warningจักรยานคนเดินเท้า

ป้ายหรือเครื่องหมายเขตโรงเรียน รวมถึงไฟกะพริบเตือน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

เจ้าหน้าที่ข้ามถนนหน้าโรงเรียน School zone crossing supervisorจักรยานคนเดินเท้า

เจ้าหน้าที่ช่วยเด็กข้ามถนนช่วงเช้าและเย็น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →

ทุกรูปแบบการชนใช้ความเร็ว (V) เป็นตัวคูณ · F = ตัวคูณปริมาณจราจร · M = ตัวคูณการข้ามเกาะกลาง · เงื่อนไข = ไม่คำนวณคะแนนถ้าไม่มีผู้ใช้ทางกลุ่มนั้น และทุกรูปแบบจะไม่คำนวณถ้ามีงานก่อสร้างขนาดใหญ่

นอกจากรายการข้างบน ผู้ลงรหัสยังบันทึกข้อมูลอื่นที่ไม่มีตัวคูณความเสี่ยงของตัวเอง เช่น การใช้ที่ดินสองข้างทาง ประเภทพื้นที่ (เมือง/นอกเมือง ใช้เลือกตัวคูณที่เหมาะกับพื้นที่) งานก่อสร้าง (ถ้ามีงานก่อสร้างขนาดใหญ่จะไม่คำนวณคะแนน) ค่าก่อสร้างโดยประมาณ และเป้าหมายระดับดาว ข้อมูลเหล่านี้ใช้ประมาณปริมาณผู้ใช้ทาง ปรับเรียบผล และวางแผนการลงทุน

ลองเปลี่ยนองค์ประกอบ

เลือกองค์ประกอบถนน แล้วลองเปลี่ยนจากสภาพเดิมเป็นสภาพใหม่ เพื่อดูว่าการเปลี่ยนนั้นมีผลต่อรูปแบบการชนใดของผู้ใช้ทางกลุ่มไหน และทำให้คะแนนความเสี่ยง (SRS) เพิ่มหรือลด

ส่วนนี้แสดงเฉพาะทิศทางของผล ไม่ได้คำนวณคะแนนจริง ขนาดของผลขึ้นกับองค์ประกอบอื่นของช่วงถนนนั้น และระดับดาวจะเปลี่ยนเมื่อคะแนนข้ามเกณฑ์ของแต่ละระดับเท่านั้น ผลประเมินจริงคำนวณด้วยโปรแกรม ViDA ของ iRAP

คำถามที่พบบ่อย

ถนน 1 ดาวแปลว่าห้ามใช้หรือเปล่า

ไม่ใช่ ระดับดาวบอกระดับความเสี่ยงที่ผู้ใช้ทางจะเสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัสจากองค์ประกอบของถนน เพื่อใช้จัดลำดับว่าควรปรับปรุงช่วงไหนก่อน ถนน 1 ดาวยังใช้งานได้ แต่ควรได้รับการแก้ไข

ต่างจากการหาจุดเสี่ยง (black spot) อย่างไร

การหาจุดเสี่ยงดูจากสถิติการชนที่เกิดขึ้นแล้ว ส่วน Star Rating ดูจากองค์ประกอบของถนน จึงใช้ได้แม้ยังไม่มีสถิติการชน หรือกับแบบก่อสร้างที่ยังไม่ได้สร้าง ทั้งสองวิธีใช้เสริมกันได้

ทำไมถนนที่ไม่เคยมีการชนจึงได้ดาวน้อย

การชนรุนแรงในถนนช่วงสั้น ๆ เกิดไม่บ่อยและผันผวนมาก การที่ยังไม่เกิดจึงไม่ได้แปลว่าปลอดภัย ถ้าองค์ประกอบเสี่ยงยังอยู่ เช่น ต้นไม้ชิดถนนบนทางที่ใช้ความเร็วสูง โอกาสเกิดการชนรุนแรงก็ยังอยู่

ทำไมถนนเส้นเดียวกันได้ดาวไม่เท่ากันในแต่ละกลุ่มผู้ใช้ทาง

แต่ละกลุ่มคิดจากรูปแบบการชนและองค์ประกอบถนนต่างกัน ถนนที่มีเกาะกลางราวกั้นอาจปลอดภัยสำหรับรถยนต์ แต่ถ้าไม่มีทางเท้าและทางข้าม คนเดินเท้าก็ยังเสี่ยงสูง

คะแนนรวมพฤติกรรมผู้ขับขี่ด้วยหรือไม่

ไม่รวม ยกเว้นความเร็วที่ใช้จริง Star Rating วัดว่าถนนช่วยป้องกันและลดความรุนแรงเมื่อผู้ใช้ทางผิดพลาดได้ดีแค่ไหน ตามแนวคิดระบบที่ปลอดภัย (Safe System)

ระดับดาวเปลี่ยนได้หรือไม่

เปลี่ยนได้เมื่อถนนถูกปรับปรุง เช่น ติดตั้งราวกั้น สร้างทางข้าม หรือลดความเร็ว การประเมินซ้ำจะใช้การแบ่งช่วงถนนเดิมเพื่อให้เทียบผลก่อนและหลังได้

ระดับดาวสัมพันธ์กับการชนจริงหรือไม่

งานศึกษาพบว่าถนนที่มีระดับดาวสูงกว่ามีต้นทุนความสูญเสียจากการชนต่อระยะทางที่รถวิ่งต่ำกว่า และการยกระดับดาวช่วยลดการชนและความรุนแรงได้

ที่มา

iRAP Methodology Reference Guide: Star Rating, FSI Estimation and Safer Road Investment Plan models v3.10 และ iRAP Coding Manual v3.10 (Drive on Left) โดย International Road Assessment Programme อ่านเพิ่มเติมที่ irap.org

ThaiRAP นำเสนอเนื้อหานี้ในฐานะหน่วยงานที่มีบันทึกความเข้าใจร่วมกับ iRAP โมเดล วิธีการ และเครื่องหมายของ iRAP เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของ iRAP

กลับไปหน้า Star Rating คืออะไร