iRAP คำนวณระดับดาวอย่างไร
จากภาพถนนทุก 100 เมตร สู่คะแนนความเสี่ยงและระดับดาวของผู้ใช้ทางแต่ละกลุ่ม
ให้ดาวกับ "ถนน" ไม่ใช่กับผู้ขับขี่
รถยนต์รุ่นใหม่ได้ดาวจากการทดสอบการชน (NCAP) ซึ่งบอกว่ารถคันนั้นปกป้องผู้โดยสารได้ดีแค่ไหน iRAP Star Rating ใช้แนวคิดเดียวกันกับถนน โดยดูว่าองค์ประกอบของถนนเปิดโอกาสให้เกิดการชน และทำให้การชนรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัสมากน้อยเพียงใด
การประเมินไม่ต้องรอให้เกิดการชนก่อน ใช้ข้อมูลองค์ประกอบถนนที่บันทึกจากภาพสำรวจ จึงใช้ได้ทั้งกับถนนที่ยังไม่มีสถิติการชน และกับแบบก่อสร้างถนนใหม่
ตัวคูณความเสี่ยงในโมเดลมาจากงานวิจัยด้านความปลอดภัยทางถนนทั่วโลก และมีคณะกรรมการวิชาการระดับโลก (Global Technical Committee) ของ iRAP ดูแลการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
- ประเมินทุกช่วงถนนยาว 100 เมตร
- แยกผลตามผู้ใช้ทาง 4 กลุ่ม
- คิดจากรูปแบบการชน 13 แบบ
- ไม่ใช้พฤติกรรมผู้ขับขี่ ยกเว้นความเร็วที่ใช้จริง
ขั้นตอนตั้งแต่สำรวจจนถึงระดับดาว
- 1
สำรวจถนน
รถสำรวจบันทึกภาพถนนพร้อมพิกัดตลอดเส้นทาง ระยะห่างของภาพไม่เกิน 20 เมตร
- 2
ลงรหัสองค์ประกอบถนน
ผู้ลงรหัสที่ผ่านการอบรมดูภาพแล้วบันทึกองค์ประกอบถนนราว 60 รายการทุก 100 เมตร ตามคู่มือ iRAP Coding Manual
- 3
คำนวณคะแนนความเสี่ยง
แปลงองค์ประกอบถนนเป็นตัวคูณความเสี่ยง แล้วคำนวณ Star Rating Score (SRS) แยกตามรูปแบบการชนและกลุ่มผู้ใช้ทาง
- 4
แปลงเป็นระดับดาว
นำ SRS ไปเทียบกับเกณฑ์ช่วงคะแนนเพื่อจัดเป็น 1–5 ดาว ได้ทั้งผลรายช่วง 100 เมตร (Raw) และผลที่ปรับเรียบตลอดช่วงถนน (Smoothed)
- 5
วางแผนการลงทุน
ประมาณจำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัส แล้วคัดเลือกมาตรการแก้ไขที่คุ้มค่า (Safer Roads Investment Plan, SRIP)
ผู้ใช้ทาง 4 กลุ่ม กับรูปแบบการชนของแต่ละกลุ่ม
แต่ละกลุ่มผู้ใช้ทางมีวิธีเกิดการชนต่างกัน iRAP จึงคำนวณแยกกันจากรูปแบบการชนที่ทำให้เสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัสมากที่สุดของแต่ละกลุ่ม ถนนเส้นเดียวกันจึงอาจได้ 4 ดาวสำหรับรถยนต์ แต่ได้ 1 ดาวสำหรับคนเดินเท้า คลิกรูปแบบการชนเพื่อดูว่าองค์ประกอบถนนใดบ้างที่ใช้คำนวณ
การชนท้ายและการเฉี่ยวชนด้านข้างที่ไม่ได้เกิดบริเวณทางแยกยังไม่รวมอยู่ในโมเดล Star Rating ปัจจุบัน ฝั่งขวาและซ้ายในหน้านี้อ้างอิงการขับรถชิดซ้ายแบบประเทศไทย
สูตรคำนวณ Star Rating Score
SRS คือผลรวมของคะแนนความเสี่ยงทุกรูปแบบการชนของผู้ใช้ทางกลุ่มนั้น และคะแนนของแต่ละรูปแบบการชนเกิดจากตัวคูณ 5 ส่วนคูณกัน คะแนนยิ่งสูง ความเสี่ยงยิ่งมาก ดาวยิ่งน้อย
โอกาสเกิดการชน Likelihood
องค์ประกอบที่ทำให้การชนเริ่มต้นได้ง่ายหรือยาก เช่น ความโค้ง ความกว้างช่องจราจร สภาพผิวทาง เส้นจราจรและป้าย
ความรุนแรง Severity
องค์ประกอบที่กำหนดว่าเมื่อชนแล้วจะบาดเจ็บแค่ไหน เช่น ต้นไม้หรือเสาใกล้ถนน ราวกั้น ประเภทเกาะกลาง ทางเท้า
ความเร็ว Operating speed
ใช้ค่าที่สูงกว่าระหว่างความเร็วจำกัดกับความเร็วที่รถ 85% ใช้จริง (85th percentile) ความเร็วเพิ่มทั้งโอกาสและความรุนแรงพร้อมกัน
ปริมาณจราจร External Flow Influence (EFI)
การชนกับผู้อื่นเกิดได้ต่อเมื่อมีผู้อื่นอยู่บนถนน ตัวคูณนี้คิดจากปริมาณรถต่อช่องจราจร หรือปริมาณรถบนถนนที่ตัดผ่าน
การข้ามเกาะกลาง Median Traversability (MT)
ใช้เฉพาะรถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ออกนอกถนนฝั่งขวาหรือชนประสานงา เกาะกลางที่รถข้ามได้มีค่า 1 เกาะกลางที่มีราวกั้นหรือต้นไม้มีค่า 0
เพราะเป็นการคูณกัน ถ้าตัวคูณใดเป็นศูนย์ ความเสี่ยงของรูปแบบการชนนั้นจะหายไปทั้งหมด เช่น ถนนที่มีเกาะกลางแบบราวกั้นจะไม่มีความเสี่ยงชนประสานงาขณะแซง และจะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มที่ไม่มีผู้ใช้ทางอยู่เลย หรือช่วงที่มีงานก่อสร้างขนาดใหญ่
จากคะแนนเป็นระดับดาว
SRS ของแต่ละกลุ่มผู้ใช้ทางเทียบกับเกณฑ์ช่วงคะแนนด้านล่าง รถยนต์กับรถจักรยานยนต์ใช้เกณฑ์ชุดหนึ่ง จักรยานกับคนเดินเท้าใช้อีกชุดหนึ่งเพราะสูตรคำนวณต่างกัน
เกณฑ์ตามโมเดล iRAP รุ่น 3.10 (ค่าล่างรวมอยู่ในช่วง ค่าบนไม่รวม) โมเดลรุ่นนี้ยังเพิ่มดาวทศนิยม เช่น 2.8 ดาว เพื่อบอกว่าคะแนนอยู่ตรงไหนในช่วงของดาวนั้น และปรับเกณฑ์ของจักรยานกับคนเดินเท้าใหม่ ผลประเมินที่ทำด้วยโมเดลรุ่นก่อนหน้าจึงอาจใช้เกณฑ์ของสองกลุ่มนี้ต่างจากตาราง
เป้าหมายสากลคือให้ถนนได้อย่างน้อย 3 ดาวสำหรับผู้ใช้ทางทุกกลุ่ม
| ระดับดาว | รถยนต์ รถจักรยานยนต์ | จักรยาน คนเดินเท้า |
|---|---|---|
| ★★★★★ | 0 – 2.5 | 0 – 3 |
| ★★★★ | 2.5 – 5 | 3 – 9 |
| ★★★ | 5 – 12.5 | 9 – 24 |
| ★★ | 12.5 – 22.5 | 24 – 54 |
| ★ | 22.5 ขึ้นไป | 54 ขึ้นไป |
ตัวอย่างจริง: ถนน 100 เมตรหนึ่งช่วง
ช่วงหนึ่งของทางหลวงสายหลักนอกเมืองจากผลประเมินของ ThaiRAP เป็นถนน 2 ช่องจราจร แบ่งทิศทางด้วยเส้นจราจรอย่างเดียว ทางตรง ผิวทางดี
องค์ประกอบที่บันทึกได้
- ความเร็วจำกัด / ความเร็วที่ใช้จริง (85th)90 / 95 กม./ชม.
- เกาะกลางเส้นจราจร (รถข้ามได้)
- สิ่งกีดขวางข้างทาง ทั้งสองฝั่งต้นไม้ห่างขอบช่องจราจร 1–5 ม.
- ไหล่ทางฝั่งขวา / ฝั่งซ้ายแคบ (< 1 ม.) / ปานกลาง (1–2.4 ม.)
- ช่องจราจร1 ช่องต่อทิศทาง กว้าง ≥ 3.25 ม.
- แนวทาง / ผิวทาง / เส้นจราจรทางตรง / ดี / เพียงพอ
- ทางแยก / ทางเข้าออกไม่มี
- ปริมาณจราจร (AADT)ราว 1,200 คันต่อวัน
องค์ประกอบที่มีผลต่อคะแนนของช่วงนี้มาก
SRS ของผู้ใช้รถยนต์ แยกตามรูปแบบการชน
SRS ของผู้ใช้รถยนต์รวมได้ 14.75 อยู่ในช่วง 12.5–22.5 จึงได้ 2 ดาว (ดาวทศนิยม 2.8 คือใกล้ขอบบนของช่วง 2 ดาว ห่างจาก 3 ดาวไม่มาก)
คะแนนเกือบ 9 ใน 10 ส่วนมาจากการออกนอกถนน แม้ถนนจะตรงและผิวทางดี เพราะเมื่อรถหลุดออกนอกถนนที่ความเร็วราว 95 กม./ชม. จะเจอต้นไม้ภายในระยะ 1–5 เมตรทั้งสองฝั่ง ส่วนการชนประสานงามีน้อยเพราะปริมาณรถยังต่ำ
ผลแบบนี้ชี้ว่ามาตรการที่ตรงจุดที่สุดคือจัดการพื้นที่ข้างทาง เช่น ขยายพื้นที่ปลอดภัยข้างทาง ติดตั้งราวกั้น หรือขยายไหล่ทาง
ทำไมความเร็วจึงสำคัญมาก
ในโมเดลของ iRAP สำหรับรถยนต์และรถจักรยานยนต์ โอกาสเกิดการชนเพิ่มขึ้นตามความเร็ว ส่วนความรุนแรงเพิ่มขึ้นตามกำลังสองของความเร็ว เมื่อคูณกัน ความเสี่ยงจึงเพิ่มเร็วกว่าความเร็วมาก ความเร็วที่เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจึงอาจทำให้ถนนเสียดาวไปได้
สำหรับคนเดินเท้า ผลยิ่งชัดกว่า คนเดินเท้าราว 90% จะเสียชีวิตเมื่อถูกรถชนที่ความเร็ว 80 กม./ชม. ขึ้นไป
ลองปรับความเร็ว
ตัวอย่างจากงานวิจัยด้านความเร็วที่เผยแพร่ทั่วไป ไม่ใช่ค่าในโมเดลของ iRAP แต่แสดงหลักการเดียวกันว่าความเร็วที่เปลี่ยนเล็กน้อยมีผลต่อการเสียชีวิตและบาดเจ็บมาก
ลดความเร็วเฉลี่ย ผู้เสียชีวิตลดลงเท่าไร
Power Model ของ Nilsson ที่ Elvik ปรับปรุงจากการศึกษาจำนวนมาก บอกว่าจำนวนผู้เสียชีวิตเปลี่ยนตามอัตราส่วนความเร็วเฉลี่ยยกกำลังค่าหนึ่ง ค่ายกกำลังของถนนนอกเมืองสูงกว่าถนนในเมือง
ความเร็วขณะชน กับโอกาสรอดชีวิต
ร่างกายคนรับแรงกระแทกได้จำกัด แนวคิด Safe System จึงใช้ความเร็วขณะชนที่โอกาสเสียชีวิตเริ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว (ประมาณ 10%) เป็นเกณฑ์ออกแบบถนน
ค่ายกกำลัง: Elvik (2013) และ Nilsson (2019) อ้างใน Transport Scotland, National Speed Management Review 2024, Appendix F · ความเร็วขณะชน: Wramborg (2005) อ้างใน Austroads, The Safe System Approach · โอกาสเสียชีวิตของคนเดินเท้า: Tefft (2011), AAA Foundation for Traffic Safety ข้อมูลสหรัฐอเมริกา ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงสูงกว่าค่าเฉลี่ย
Raw กับ Smoothed ต่างกันอย่างไร
โมเดลคำนวณระดับดาวทุกช่วง 100 เมตร เรียกว่าผล Raw ซึ่งขึ้นลงตามองค์ประกอบเฉพาะจุด เช่น ช่วงที่มีทางแยกหรือมีต้นไม้ใกล้ถนน
ผล Smoothed ปรับเรียบคะแนนตลอดช่วงถนนที่ยาวขึ้นให้ต่อเนื่อง อ่านง่าย และใช้รายงานภาพรวมของสายทางหรือติดตามผลเมื่อประเมินซ้ำ
ใช้ผล Raw เมื่อต้องการหาจุดที่ต้องแก้ไข และใช้ผล Smoothed เมื่อรายงานภาพรวมหรือตั้งเป้าหมาย
องค์ประกอบถนนที่ใช้ประเมิน
เลือกกลุ่มผู้ใช้ทางและรูปแบบการชน เพื่อดูว่าองค์ประกอบใดมีผลต่อโอกาสเกิดการชน (L) และองค์ประกอบใดมีผลต่อความรุนแรง (S) คลิกแต่ละรายการเพื่ออ่านคำอธิบาย
L โอกาสเกิดการชน
S ความรุนแรง
ความเร็วและการจราจร
ความเร็ว Speed limit / Operating speedรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ใช้ค่าที่สูงกว่าระหว่างความเร็วจำกัดกับความเร็วที่รถ 85% ใช้จริง เป็นตัวคูณที่มีผลมากที่สุดตัวหนึ่ง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ความเร็วต่างกันระหว่างประเภทรถ Speed differentialรถยนต์รถจักรยานยนต์
ความเร็วของรถยนต์กับรถบรรทุกหรือรถจักรยานยนต์ต่างกันเกิน 20 กม./ชม. ทำให้มีการแซงมากขึ้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
มาตรการชะลอความเร็ว Speed managementรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
อุปกรณ์หรือการออกแบบที่ลดความเร็วได้อย่างน้อย 10 กม./ชม. ต่ำกว่าความเร็วจำกัด เช่น ลูกระนาด การบีบช่องจราจร ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ปริมาณจราจร (AADT) Vehicle flow (AADT)รถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ปริมาณรถเฉลี่ยต่อวัน โมเดลแปลงเป็นปริมาณรถต่อช่องจราจร ยิ่งมีรถมาก โอกาสชนกับผู้อื่นยิ่งสูง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ปริมาณรถบนถนนที่ตัดผ่าน Intersecting road volumeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ปริมาณรถบนถนนสายรองที่มาบรรจบ ใช้กับการชนที่ทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
สัดส่วนรถจักรยานยนต์ Motorcycle %รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ถ้าไม่มีรถจักรยานยนต์จะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มนี้ สัดส่วนที่สูงยังเพิ่มความเสี่ยงของคนเดินเท้าและจักรยานที่ข้ามถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
สัดส่วนรถบรรทุกหนัก Heavy goods vehicle %จักรยานคนเดินเท้า
รถบรรทุกจำนวนมากเพิ่มความรุนแรงเมื่อชนคนเดินเท้าหรือจักรยาน (เพิ่มในโมเดลรุ่น 3.10) ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ปริมาณคนเดินเท้าและจักรยาน Pedestrian / bicycle flowsจักรยานคนเดินเท้า
ถ้าไม่มีคนเดินเท้าหรือจักรยานผ่านเลย จะไม่คำนวณคะแนนของกลุ่มนั้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
หน้าตัดถนน
จำนวนช่องจราจร Number of lanesรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ใช้คิดปริมาณรถต่อช่องจราจร โอกาสในการแซง และจำนวนช่องที่คนเดินเท้าต้องข้าม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ความกว้างช่องจราจร Lane widthรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ช่องจราจรแคบทำให้รถหลุดออกนอกช่องได้ง่ายขึ้น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ประเภทเกาะกลาง Median typeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
สิ่งที่แบ่งทิศทางจราจร ตั้งแต่เส้นจราจรจนถึงเกาะกลางกว้างหรือราวกั้น ถ้าแซงไม่ได้ ความเสี่ยงชนประสานงาขณะแซงจะเป็นศูนย์ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ไหล่ทางลาดยาง Paved shoulderรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
พื้นที่ลาดยางนอกเส้นขอบทาง เป็นที่ให้รถที่หลุดออกนอกช่องกลับเข้าช่องได้ก่อนถึงสิ่งกีดขวาง จึงลดความรุนแรงของการออกนอกถนน และเป็นที่เดินหรือปั่นเมื่อไม่มีทางเท้าหรือทางจักรยาน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
แถบสั่นสะเทือน Shoulder / centreline rumble stripsรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
แถบบนไหล่ทาง (Shoulder) หรือกึ่งกลางถนน (Centreline / Median) ที่ทำให้รถสั่นเตือนผู้ขับเมื่อออกนอกช่อง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ทางขนาน Service roadรถยนต์รถจักรยานยนต์
ถนนคู่ขนานที่แยกรถเข้าออกอาคารออกจากถนนสายหลัก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
การจอดรถข้างทาง Vehicle parkingจักรยานคนเดินเท้า
รถที่จอดข้างทางบังการมองเห็นและกีดขวางคนเดินเท้าและจักรยาน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
แนวทางและผิวทาง
ความโค้ง Curvatureรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ระดับความโค้งของแนวทาง ทางโค้งหักศอกเพิ่มโอกาสหลุดออกนอกถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
คุณภาพทางโค้ง Quality of curveรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ผู้ขับมองออกหรือไม่ว่าโค้งแค่ไหน มีป้ายเตือนและเครื่องหมายเพียงพอหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ความลาดชัน Gradeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ความชันขึ้นหรือลงตามแนวถนน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
สภาพผิวทาง Road conditionรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ผิวทางเรียบสม่ำเสมอหรือมีหลุมบ่อที่อาจทำให้รถเสียการควบคุม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ความฝืดของผิวทาง Skid resistanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ผิวทางยึดเกาะดีหรือลื่น เช่น มีกรวดหลุดหรือยางมะตอยเยิ้ม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
การนำทาง Delineationรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
เส้นจราจร ป้าย และหมุดสะท้อนแสงที่บอกแนวถนนข้างหน้า ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ระยะมองเห็น Sight distanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ผู้ขับมองเห็นสภาพถนนและผู้ใช้ทางคนอื่นข้างหน้าได้ไกลพอหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ไฟส่องสว่าง Street lightingรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
แสงสว่างบนถนนในเวลากลางคืน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ข้างทาง
สิ่งกีดขวางข้างทาง Roadside severity – objectรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน
สิ่งที่อันตรายที่สุดที่อยู่ใกล้ถนนที่สุด เช่น ต้นไม้ เสา คูน้ำลึก หน้าผา หรือราวกั้นที่ช่วยลดความรุนแรง ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ระยะถึงสิ่งกีดขวางข้างทาง Roadside severity – distanceรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน
ระยะจากขอบช่องจราจรถึงสิ่งกีดขวาง ยิ่งใกล้ ยิ่งมีเวลาน้อยในการควบคุมรถก่อนชน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ทางแยกและทางเข้าออก
ประเภททางแยก Intersection typeรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ทางแยก 3 หรือ 4 ทาง มีหรือไม่มีสัญญาณไฟ มีช่องเลี้ยวหรือไม่ วงเวียน จุดกลับรถ และจุดตัดทางรถไฟ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
การจัดช่องจราจรที่ทางแยก Intersection channelisationรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยาน
เกาะหรือสีบนผิวทางที่กำหนดแนวรถที่ทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
คุณภาพทางแยก Intersection qualityรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
การออกแบบ ป้ายเตือนล่วงหน้า และเครื่องหมายจราจรของทางแยก ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ทางเข้าออกข้างทาง Property access pointsรถยนต์รถจักรยานยนต์จักรยานคนเดินเท้า
ทางเข้าออกบ้าน ร้านค้า และซอยย่อย ยิ่งมาก รถยิ่งเลี้ยวเข้าออกบ่อย ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
คนเดินเท้า จักรยาน และรถจักรยานยนต์
ทางข้าม Crossing facilityจักรยานคนเดินเท้า
ทางข้ามที่สร้างไว้ให้คนเดินเท้าและจักรยาน ตั้งแต่ทางม้าลายจนถึงสะพานลอยหรือทางข้ามมีสัญญาณไฟ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
คุณภาพทางข้าม Crossing qualityจักรยานคนเดินเท้า
ผู้ขับมองเห็นทางข้ามชัดเจนหรือไม่ มีป้ายเตือนหรือไม่ ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
รั้วกั้นคนเดินเท้า Pedestrian channelisationคนเดินเท้า
รั้วหรือแนวกั้นที่นำคนเดินเท้าไปข้ามที่ทางข้าม ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ทางเท้า Sidewalk provisionคนเดินเท้า
ทางเท้าแยกจากช่องจราจร ถ้าไม่มีทางเท้า โมเดลจะพิจารณาไหล่ทางแทน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ช่องทางรถจักรยานยนต์ Facilities for motorcyclesรถจักรยานยนต์
ช่องทางหรือทางเฉพาะรถจักรยานยนต์ ถ้าแยกจากรถใหญ่ได้ ความเสี่ยงถูกเฉี่ยวชนขณะขี่ตามถนนจะหมดไป ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ทางจักรยาน Facilities for bicyclesจักรยาน
ทางจักรยานบนถนนหรือแยกจากถนน ถ้าไม่มี โมเดลจะพิจารณาไหล่ทางแทน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ป้ายเตือนเขตโรงเรียน School zone warningจักรยานคนเดินเท้า
ป้ายหรือเครื่องหมายเขตโรงเรียน รวมถึงไฟกะพริบเตือน ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
เจ้าหน้าที่ข้ามถนนหน้าโรงเรียน School zone crossing supervisorจักรยานคนเดินเท้า
เจ้าหน้าที่ช่วยเด็กข้ามถนนช่วงเช้าและเย็น ลองเปลี่ยนองค์ประกอบนี้ →
ไม่พบองค์ประกอบที่ตรงกับคำค้นในมุมมองนี้
ทุกรูปแบบการชนใช้ความเร็ว (V) เป็นตัวคูณ · F = ตัวคูณปริมาณจราจร · M = ตัวคูณการข้ามเกาะกลาง · เงื่อนไข = ไม่คำนวณคะแนนถ้าไม่มีผู้ใช้ทางกลุ่มนั้น และทุกรูปแบบจะไม่คำนวณถ้ามีงานก่อสร้างขนาดใหญ่
นอกจากรายการข้างบน ผู้ลงรหัสยังบันทึกข้อมูลอื่นที่ไม่มีตัวคูณความเสี่ยงของตัวเอง เช่น การใช้ที่ดินสองข้างทาง ประเภทพื้นที่ (เมือง/นอกเมือง ใช้เลือกตัวคูณที่เหมาะกับพื้นที่) งานก่อสร้าง (ถ้ามีงานก่อสร้างขนาดใหญ่จะไม่คำนวณคะแนน) ค่าก่อสร้างโดยประมาณ และเป้าหมายระดับดาว ข้อมูลเหล่านี้ใช้ประมาณปริมาณผู้ใช้ทาง ปรับเรียบผล และวางแผนการลงทุน
ลองเปลี่ยนองค์ประกอบ
เลือกองค์ประกอบถนน แล้วลองเปลี่ยนจากสภาพเดิมเป็นสภาพใหม่ เพื่อดูว่าการเปลี่ยนนั้นมีผลต่อรูปแบบการชนใดของผู้ใช้ทางกลุ่มไหน และทำให้คะแนนความเสี่ยง (SRS) เพิ่มหรือลด
ส่วนนี้แสดงเฉพาะทิศทางของผล ไม่ได้คำนวณคะแนนจริง ขนาดของผลขึ้นกับองค์ประกอบอื่นของช่วงถนนนั้น และระดับดาวจะเปลี่ยนเมื่อคะแนนข้ามเกณฑ์ของแต่ละระดับเท่านั้น ผลประเมินจริงคำนวณด้วยโปรแกรม ViDA ของ iRAP
คำถามที่พบบ่อย
ถนน 1 ดาวแปลว่าห้ามใช้หรือเปล่า
ไม่ใช่ ระดับดาวบอกระดับความเสี่ยงที่ผู้ใช้ทางจะเสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัสจากองค์ประกอบของถนน เพื่อใช้จัดลำดับว่าควรปรับปรุงช่วงไหนก่อน ถนน 1 ดาวยังใช้งานได้ แต่ควรได้รับการแก้ไข
ต่างจากการหาจุดเสี่ยง (black spot) อย่างไร
การหาจุดเสี่ยงดูจากสถิติการชนที่เกิดขึ้นแล้ว ส่วน Star Rating ดูจากองค์ประกอบของถนน จึงใช้ได้แม้ยังไม่มีสถิติการชน หรือกับแบบก่อสร้างที่ยังไม่ได้สร้าง ทั้งสองวิธีใช้เสริมกันได้
ทำไมถนนที่ไม่เคยมีการชนจึงได้ดาวน้อย
การชนรุนแรงในถนนช่วงสั้น ๆ เกิดไม่บ่อยและผันผวนมาก การที่ยังไม่เกิดจึงไม่ได้แปลว่าปลอดภัย ถ้าองค์ประกอบเสี่ยงยังอยู่ เช่น ต้นไม้ชิดถนนบนทางที่ใช้ความเร็วสูง โอกาสเกิดการชนรุนแรงก็ยังอยู่
ทำไมถนนเส้นเดียวกันได้ดาวไม่เท่ากันในแต่ละกลุ่มผู้ใช้ทาง
แต่ละกลุ่มคิดจากรูปแบบการชนและองค์ประกอบถนนต่างกัน ถนนที่มีเกาะกลางราวกั้นอาจปลอดภัยสำหรับรถยนต์ แต่ถ้าไม่มีทางเท้าและทางข้าม คนเดินเท้าก็ยังเสี่ยงสูง
คะแนนรวมพฤติกรรมผู้ขับขี่ด้วยหรือไม่
ไม่รวม ยกเว้นความเร็วที่ใช้จริง Star Rating วัดว่าถนนช่วยป้องกันและลดความรุนแรงเมื่อผู้ใช้ทางผิดพลาดได้ดีแค่ไหน ตามแนวคิดระบบที่ปลอดภัย (Safe System)
ระดับดาวเปลี่ยนได้หรือไม่
เปลี่ยนได้เมื่อถนนถูกปรับปรุง เช่น ติดตั้งราวกั้น สร้างทางข้าม หรือลดความเร็ว การประเมินซ้ำจะใช้การแบ่งช่วงถนนเดิมเพื่อให้เทียบผลก่อนและหลังได้
ระดับดาวสัมพันธ์กับการชนจริงหรือไม่
งานศึกษาพบว่าถนนที่มีระดับดาวสูงกว่ามีต้นทุนความสูญเสียจากการชนต่อระยะทางที่รถวิ่งต่ำกว่า และการยกระดับดาวช่วยลดการชนและความรุนแรงได้
ที่มา
iRAP Methodology Reference Guide: Star Rating, FSI Estimation and Safer Road Investment Plan models v3.10 และ iRAP Coding Manual v3.10 (Drive on Left) โดย International Road Assessment Programme อ่านเพิ่มเติมที่ irap.org
ThaiRAP นำเสนอเนื้อหานี้ในฐานะหน่วยงานที่มีบันทึกความเข้าใจร่วมกับ iRAP โมเดล วิธีการ และเครื่องหมายของ iRAP เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของ iRAP